مقایسه علائم اولیه ام اس در زنان و مردان
نویسنده: دکتر سعید شاه بیگی متخصص نورولوژی فلوشیپ ام اس و انسفالیت های التهابی
به گزارش خبر ایران در سالهای اخیر بیماری ام اس در کشور رو به افزایش بوده است. در حال حاضر حدود ۱۲۰ هزار نفر در ۵۶ انجمن ام اس در استانها و شهرستانها ثبت شدند. در انجمن ام اس تهران حدود ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر عضویت دارند. بعد از تهران تعداد بیماران ام اس به ترتیب در استانهای فارس، اصفهان، آذربایجان شرقی و خراسان بیشتر از بقیه استانهاست. عموماً سهچهارم بیماران ام اس را خانمها تشکیل میدهند و میانگین سنی این بیماری ۲۷ سال است.
تعداد آمار ثبتشده در انجمنهای ام اس ۱۲۰ هزار نفر است. ممکن است تعداد مبتلایان در کشور بیشتر از این تعداد باشد اما ثبت نشده باشد؟
اماس یک بیماری مزمن است که میتواند مغز، نخاع و اعصاب بینایی پشت چشمها را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری اغلب در بزرگسالان بین ۲۰ تا ۴۰ سال تشخیص داده میشود، اما میتواند در کودکان خردسال و بزرگسالان مسن نیز رخ دهد.
ام اس باعث میشود سیستم ایمنی بدن شما به میلین، ماده چربی که دور اعصاب شما پیچیده شده است، حمله کند.
اگرچه هیچ درمان شناختهشدهای برای اماس وجود ندارد، اما درمانهای موثری وجود دارد که میتواند خطر حملات را کاهش داده و روند بیماری را کند کند. با تشخیص و درمان زودهنگام، ممکن است بتوانید به کاهش پیشرفت آن کمک کنید. دکتر سعید شاه بیگی، متخصص مغز و اعصاب و فلوشیپ فوق تخصصی ام اس و انسفالیت های التهابی، میگوید: «مهم است که [در اسرع وقت] درمان را دریافت کنید تا از آسیب طولانی مدت به سیستم عصبی خود جلوگیری کنید.»
اگر نگران بیماری ام اس هستید، ممکن است از خود بپرسید که باید به دنبال چه چیزی باشیم و چه زمانی به دنبال مراقبت باشیم. دکتر شاه بیگی در مورد علائم اولیه ام اس که باید در زنان و مردان مراقب آنها باشید، در این باره توضیح می دهد.
دکتر سعید شاه بیگی میگوید: اماس (مولتیپل اسکلروزیس) یک بیماری مزمن و اغلب پیشرونده در سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) است. این بیماری یک بیماری خودایمنی محسوب میشود، به این معنی که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولها و بافتهای سالم خودش حمله میکند.
در اماس، سیستم ایمنی بدن به غلاف محافظی به نام میلین که الیاف عصبی (آکسونها) را میپوشاند، حمله میکند. این غلاف نقش عایق بودن برای سیمهای عصبی را بازی میکند.
تخریب میلین (دمیلینهاسیون): وقتی میلین آسیب میبیند، پیامهای عصبی که بین مغز و بقیه بدن در حرکت هستند، به درستی منتقل نمیشوند یا کاملاً مسدود میگردند.
ایجاد اسکار یا پلاک: پس از آسیب، بافت اسکار (اسکلروز) در مناطق آسیبدیده تشکیل میشود. به همین دلیل نام بیماری “اسکلروز چندگانه” است، زیرا این بافتهای اسکار در چندین نقطه از سیستم عصبی مرکزی ظاهر میشوند. این آسیب میتواند منجر به علائم مختلف و گاهی ناتوانکننده شود.
تشخیص قطعی ام اس زمانی داده میشود که:
شواهد (عمدتاً از طریق MRI و علائم بالینی) به طور قاطع نشان دهند که آسیبهای مربوط به سیستم عصبی مرکزی، در مکانهای مختلف و در زمانهای مختلف رخ دادهاند و تمامی بیماریهای دیگر با علائم مشابه رد شده باشند.
این فرآیند ممکن است هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد. صبر و همراهی با پزشک معالج در این مسیر بسیار مهم است.
این فلوشیپ فوق تخصصی ام اس افزود: این بیماری میتواند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کند که شایعترین آنها عبارتند از:
مشکل در راه رفتن
احساس خستگی
ضعف عضلانی، اسپاسم و لرزش
تاری دید یا دوبینی
بیحسی و مورمور شدن
مشکلات جنسی
مشکلات بهداشت دهان و دندان ، از جمله زبان ام اس، مشکلات بلع و خشکی دهان
کنترل ضعیف مثانه یا روده
درد
افسردگی
مشکلات تمرکز یا به خاطر سپردن
مشکلات بینایی:
برای بسیاری، مشکلات بینایی یکی از اولین علائم بیماری ام اس است. به طور خاص، افرادی که با ام اس زندگی میکنند ممکن است التهاب عصب بینایی (عصبی که مسئول بینایی است) را تجربه کنند. این میتواند منجر به تاری دید یا دوبینی و موارد دیگر شود.
از آنجا که آب مروارید میتواند باعث تاری دید یا دوبینی نیز شود، مردم اغلب این سوال را میپرسند: آیا آب مروارید از علائم اولیه بیماری ام اس است؟ به نظر نمیرسد که اینطور باشد.
سرگیجه و دوران سر:
بسیاری از افرادی که نگران علائم بیماری ام اس هستند، در مورد سرگیجه و منگی نیز کنجکاوند. آیا سرگیجه از علائم اولیه ام اس است؟ میتواند باشد – اما لزوماً هم نیست. علائم ام اس اغلب از فردی به فرد دیگر متفاوت است، بنابراین در حالی که یک فرد سرگیجه را تجربه میکند، ممکن است فرد دیگری این علائم را نداشته باشد.
اگرچه افراد مبتلا به ام اس میتوانند بیشتر علائم مشابه را تجربه کنند، اما تعداد انگشتشماری از علائم خاص جنسیت وجود دارد که باید از آنها آگاه باشید. با این حال، مهم است بدانید که دلایل بسیار دیگری نیز وجود دارد که افراد ممکن است علائمی مانند موارد ذکر شده در زیر را تجربه کنند. دکتر شاه بیگی توضیح میدهد: «اگرچه افراد مبتلا به ام اس ممکن است این علائم را تجربه کنند، اما اغلب آنها ناشی از مواردی غیر از ام اس هستند.»
هم زنان و هم مردان میتوانند به بیماری اماس مبتلا شوند. با این حال، این بیماری در زنان شایعتر است. در واقع، مطالعات نشان میدهد که زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند.
علائم خاص زنان میتواند شامل موارد زیر باشد:
خشکی واژن
اختلال عملکرد جنسی
آمنوره – فقدان پریود
زنانی که مبتلا به ام اس تشخیص داده میشوند و در دوران قاعدگی هستند، ممکن است افزایش علائمی مانند افسردگی، خستگی و ضعف را تجربه کنند.
یائسگی همچنین میتواند بر زنان مبتلا به اماس تأثیر بگذارد.
زنانی که با بیماری ام اس زندگی میکنند و امیدوارند باردار شوند، نگران تأثیرات این بیماری بر آینده خود هستند. اگرچه صحبت با پزشک در مورد زندگی با ام اس در دوران بارداری مهم است، اما امیدی وجود دارد. بیماران میتوانند باردار شوند و خانواده تشکیل دهند.
علائم ام اس مخصوص مردان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اختلال در نعوظ
کاهش میل جنسی
آنورگاسمی – ارگاسمهایی که وجود ندارند، کمتر اتفاق میافتند، شدت کمتری دارند یا به تأخیر میافتند
مردان مبتلا به ام اس بیشتر از زنان در معرض موارد زیر هستند:
از دست دادن هماهنگی
تعادل ضعیف
اختلالات شناختی مانند مشکلات حافظه، یادگیری، تمرکز یا تصمیمگیری
دکتر سعید شاه بیگی در خصوص درمان قطعی این بیماری گفت: در حال حاضر خیر. اما درمان های بسیار مؤثری وجود دارند که می توانند:
· سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهند (درمان های اصلاح کننده بیماری – DMTs).
· علائم عودها را کوتاه و کم کنند.
· علائم روزمره را مدیریت کنند.
· کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی بهبود بخشند.
دکتر شاه بیگی در این باره گفت: مدیریت علائم یک بخش کلیدی از زندگی با ام اس است و شامل:
· فیزیوتراپی و کاردرمانی برای بهبود قدرت، تعادل و تحرک
· داروهای خاص برای علائمی مانند خستگی، اسپاسم، درد و مشکلات مثانه
· گفتاردرمانی برای مشکلات بلع یا گفتار
· روان درمانی و مشاوره برای مقابله با چالش های عاطفی
