آیا مادران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی می توانند به نوزاد خود شیر دهند؟
نویسنده: دکتر سعید شاه بیگی متخصص نورولوژی فلوشیپ ام اس و انسفالیت های التهابی
مقدمه
انسفالیت خود ایمنی یکی از بیماریهای سیستم عصبی مرکزی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای مغزی حمله میکند. یکی از دغدغههای مادران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی، این است که آیا میتوانند به نوزاد خود شیر مادر بدهند، با توجه به داروهایی که مصرف میکنند و تأثیرات بالقوه بر نوزاد. این مسأله نیاز به بررسی دقیق و علمی دارد تا اطمینان حاصل شود که شیر مادر برای نوزاد بیخطر است.
۱. شیر مادر و انتقال داروها:
در بسیاری از بیماریهای خود ایمنی مانند انسفالیت خود ایمنی، درمانها ممکن است شامل داروهای ضدالتهابی، سرکوبکنندههای ایمنی و داروهای دیگر باشند که میتوانند به شیر مادر منتقل شوند. این انتقال داروها به شیر مادر میتواند بر نوزاد تأثیر بگذارد، بنابراین ضروری است که خطرات و منافع آن بررسی شود.
آسیب داروهای کورتیکواستروئیدی:
پردنیزولون و دیگر کورتیکواستروئیدها مانند متیل پردنیزولون و دگزامتازون معمولاً در درمان انسفالیت خود ایمنی تجویز میشوند. این داروها میتوانند وارد شیر مادر شوند، اما مقدار آنها معمولاً در سطح بسیار پایین است.
تحقیقات نشان دادهاند که پردنیزولون در دوزهای معمول (مثلاً ۱۰-۲۰ میلیگرم در روز) به میزان کمی وارد شیر مادر میشود. در حالی که مقدار آن ممکن است در شیر مادر قابل توجه نباشد، همچنان باید تحت نظر پزشک مصرف شود.
خطرات برای نوزاد: اگر مادر در دوزهای بالا یا مدت طولانی از کورتیکواستروئیدها استفاده کند، ممکن است بر رشد و تکامل نوزاد تأثیر منفی بگذارد. مصرف طولانیمدت ممکن است به کاهش رشد، افزایش قند خون (که میتواند به دیابت منجر شود)، و کاهش عملکرد سیستم ایمنی نوزاد منجر شود.
ایمونگلوبولین داخل وریدی (IVIg):
IVIg بهطور خاص برای درمان برخی از انواع انسفالیت خود ایمنی مانند انسفالیت آنتیبادیهای گیرنده NMDA استفاده میشود. این دارو از پلاسماهای انسانی مشتق میشود و معمولاً بهطور گسترده وارد شیر مادر نمیشود، زیرا پروتئینها و آنتیبادیها معمولاً از جذب در روده نوزاد جلوگیری میکنند.
خطرات برای نوزاد: بر اساس مطالعات محدود، خطرات زیادی از انتقال IVIg به نوزاد گزارش نشده است. تحقیقات نشان میدهند که میزان انتقال IVIg به شیر مادر بسیار کم است و خطرات آن برای نوزاد اندک است. با این حال، به دلیل شواهد محدود، باید قبل از تصمیمگیری، مشاوره پزشکی دقیق صورت گیرد.
اختلالات پلاسمافرزیس:
پلاسمافرزیس در بیماران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی برای حذف آنتیبادیهای خود ایمنی یا دیگر مواد التهابی از خون بیمار انجام میشود. این فرآیند میتواند باعث کاهش غلظت آنتیبادیهای مضر در خون مادر شود.
خطرات برای نوزاد: از آنجا که پلاسمافرزیس بهطور مستقیم وارد شیر مادر نمیشود و تنها آنتیبادیها و مولکولهای مضر از خون حذف میشوند، معمولاً خطرات کمتری برای نوزاد به همراه دارد. با این حال، در برخی موارد، ممکن است مقدار بسیار کمی از مواد از طریق شیر منتقل شود.
داروهای ضد تشنج:
بیماران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی که دچار تشنج میشوند، معمولاً داروهای ضد تشنج مانند فنیتوئین، والپروات، کاربامازپین، و لوترازول دریافت میکنند. این داروها ممکن است به شیر مادر منتقل شوند.
خطرات برای نوزاد: برخی از داروهای ضد تشنج میتوانند تأثیرات منفی بر رشد مغز نوزاد داشته باشند، بهویژه در دوران شیردهی. برای مثال، فنیتوئین ممکن است باعث آسیب به سیستم عصبی نوزاد و تغییرات در رفتار و حساسیت به دارو شود. همچنین، داروهای ضد تشنج میتوانند باعث خوابآلودگی، کاهش هوشیاری یا نارسایی تنفسی در نوزاد شوند.
۲. خطرات و تأثیرات شیر مادر در انسفالیت خود ایمنی:
در مواردی که مادر مبتلا به انسفالیت خود ایمنی است و تحت درمان دارویی قرار دارد، احتمال انتقال داروها به شیر مادر وجود دارد. این انتقال میتواند برای نوزاد خطراتی ایجاد کند، به ویژه اگر مادر تحت درمانهای قوی و طولانیمدت قرار گیرد.
خطرات احتمالی برای نوزاد:
• کاهش رشد و تکامل نوزاد: برخی داروهای مصرفی توسط مادر، به ویژه کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد تشنج، میتوانند تأثیرات منفی بر رشد فیزیکی و عصبی نوزاد داشته باشند.
• تضعیف سیستم ایمنی نوزاد: داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها ممکن است باعث کاهش توان دفاعی نوزاد در برابر عفونتها شوند، به ویژه در دورههای طولانیمدت استفاده.
• آسیب به سیستم عصبی نوزاد: داروهای ضد تشنج مانند والپروات و فنیتوئین میتوانند به سلولهای عصبی نوزاد آسیب بزنند، بهویژه اگر نوزاد مستعد مشکلات عصبی باشد.
• عوارض خوابآلودگی و کاهش هوشیاری: برخی از داروها میتوانند باعث خوابآلودگی شدید یا کاهش توانایی تنفس طبیعی در نوزاد شوند.
۳. گامهای عملی برای شیردهی در مادران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی:
اگر مادر مبتلا به انسفالیت خود ایمنی است و قصد دارد شیر بدهد، میبایست طبق دستورالعملهای زیر عمل کند:
• مشاوره پزشکی دقیق
• مشورت با پزشک: قبل از شروع یا ادامه شیردهی، مادر باید با پزشک خود مشورت کند تا از خطرات احتمالی داروهای مصرفی بر نوزاد مطلع شود.
• بررسی داروها: پزشک باید میزان انتقال داروها به شیر مادر را بررسی کند. برخی داروها نیاز به تغییر دوز یا جایگزینی دارند تا ایمنتر برای نوزاد باشند.
پایش نوزاد:
نظارت بر نوزاد: در صورتی که مادر داروهایی مصرف میکند که ممکن است به شیر وارد شوند، نوزاد باید به دقت تحت نظر قرار گیرد. علائم غیرعادی مانند خوابآلودگی زیاد، کاهش رشد، مشکلات تنفسی، و یا تغییرات در رفتار نوزاد باید سریعاً گزارش شود.
ایجاد برنامه شیردهی ایمن:
در برخی موارد، ممکن است پزشک پیشنهاد دهد که مادر شیر دادن را موقتاً قطع کند یا از شیر خشک استفاده کند، به ویژه اگر مادر تحت درمانهایی مانند پلاسمافرزیس یا IVIg قرار دارد که ممکن است به شیر مادر وارد شوند.
اگر مادر نیاز به درمانهای طولانیمدت دارد، ممکن است تصمیم گرفته شود که شیردهی با شیر پمپ شده (که از قبل جمعآوری شده) انجام شود.
بررسی و نظارت بر تأثیرات درمانی:
اگر مادر تحت درمان با داروهای خاص است، نظارت منظم بر سطح دارو در خون مادر و تأثیرات آن بر نوزاد میتواند کمک کند تا از بروز مشکلات جلوگیری شود.
نتیجهگیری:
در مادران مبتلا به انسفالیت خود ایمنی، تصمیمگیری در خصوص شیردهی باید بهطور دقیق با تجویز و زیر نظر پزشک متخصص و با مشاوره دوره ای تحت نظارت وی انجام گیرد.
لینک عضویت در کانال واتسآپ
کلینیک مغز و اعصاب دکتر سعید شاه بیگی
