با ام اس عودکننده- فروکشکننده یا RRMS آشنا شوید
نویسنده: دکتر سعید شاه بیگی متخصص نورولوژی فلوشیپ ام اس و انسفالیت های التهابی
مقدمه
حتماً! RRMS مخفف Relapsing-Remitting Multiple Sclerosis است که در فارسی به آن “ام اس عودکننده-فروکشکننده” میگویند. این نوع شایعترین شکل بیماری ام اس است و حدود ۸۵٪ از افراد در زمان تشخیص، به این نوع مبتلا هستند. در ادامه یک توضیح کامل و دقیق درباره RRMS ارائه می کنیم:
RRMS (ام اس عودکننده-فروکشکننده) چیست؟
این نوع از ام اس با یک الگوی مشخص از “حملهها” (عودها) و “دورههای بهبودی” (فروکش) شناخته میشود.
مکانیسم بیماری به زبان ساده:
۱. عود (Relapse یا Attack):
• یک دوره حاد است که در آن علائم جدید به طور ناگهانی ظاهر میشوند یا علائم قدیمی دوباره عود کرده یا بدتر میشوند.
• این عودها زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به طور فعال به میلین (عایق اعصاب) در مغز یا نخاع حمله میکند و باعث التهاب و آسیب میشود.
• برای اینکه یک رویداد به عنوان “عود” شناخته شود، علائم باید حداقل ۲۴ ساعت طول بکشند و حداقل ۳۰ روز از عود قبلی گذشته باشد.
۲. فروکش (Remission):
• پس از پایان یک عود، بیماری وارد مرحله فروکش میشود.
• در این دوره، التهاب فعال از بین میرود و علائم ممکن است به طور کامل یا جزئی بهبود یابند.
• نکته کلیدی این است که در این دوره، بیماری به طور فعال در حال پیشرفت نیست. یعنی آسیب جدیدی ایجاد نمیشود.
• دورههای بهبودی میتوانند ماهها یا حتی سالها طول بکشند.
تشبیه:
یک بیماری RRMS را مانند یک آتشفشان در نظر بگیرید:
• عود: فوران آتشفشان است که گدازه و خاکستر (علائم) را بیرون میریزد.
• فروکش: دوره آرام آتشفشان است که هیچ فورانی رخ نمیدهد و زمین خود را ترمیم میکند.
سیر بیماری و پیش آگهی:
• عدم پیشرفت بین حملات: ویژگی اصلی RRMS این است که بین حملات، بیماری بدتر نمیشود. پیشرفت قابل توجهی در ناتوانی در دورههای فروکش مشاهده نمیشود.
• پیشرفت به SPMS: بسیاری از افراد مبتلا به RRMS در نهایت (معمولاً پس از ۱۰-۲۰ سال) به نوع ثانویه پیشرونده (SPMS) تبدیل میشوند. در این مرحله، بیماری به تدریج و به طور پیوسته بدون دورههای واضح عود و بهبودی، پیشرفت میکند.
• علائم باقیمانده: اگرچه پس از هر عود ممکن است بهبودی قابل توجهی رخ دهد، اما گاهی اوقات برخی از علائم به طور کامل از بین نمیروند و به عنوان “ناتوانی باقیمانده”积累 (جمع میشوند).
درمان و مدیریت RRMS :
هدف اصلی درمان در این مرحله، تمرکز بر دو مورد است:
۱. کاهش تعداد و شدت حملات (عودها):
• این کار با استفاده از داروهای تغییردهنده سیر بیماری (DMTs) انجام میشود.
• این داروها سیستم ایمنی را تعدیل کرده و از حملات مکرر به سیستم عصبی مرکزی جلوگیری میکنند.
• مثالها: اینترفرونها (مانند بتافرون)، گلاتیرامر استات (کوپاکسون)، داروهای خوراکی (مانند فینگولیمود، دیمتیل فومارات) و داروهای قویتر تزریقی (مانند ناتالیزوماب، OCRelizumab).
۲. مدیریت حملات حاد (عود):
هنگامی که یک عود رخ میدهد، برای کاهش سریع التهاب و پایان دادن به حمله از کورتیکواستروئیدهای دوز بالا (مانند متیلپردنیزولون وریدی) استفاده میشود.
۳. توانبخشی و مدیریت علائم:
• فیزیوتراپی و کاردرمانی برای حفظ قدرت، تعادل و عملکرد.
• داروها و روشهای برای کنترل علائم خاص مانند خستگی، اسپاسم، درد و مشکلات مثانه.
سوالات متداول درباره RRMS :
آیا در دوره بهبودی، بیماری کاملاً از بین میرود؟
خیر.حتی در دورههای بهبودی که فرد احساس بهتری دارد، ممکن است آسیبهای خاموش (ضایعات) در MRI در حال تشکیل باشند. به همین دلیل ادامه مصرف داروهای DMT حتی در دوران احساس سلامتی بسیار مهم است.
پیش آگهی RRMS چگونه است؟
پیش آگهی از فردی به فرد دیگر بسیار متغیر است.اما به طور کلی، با تشخیص زودهنگام و شروع سریع درمانهای موثر، میتوان سیر بیماری را به طور قابل توجهی کند کرد، تعداد عودها را کاهش داد و از تجمع ناتوانی جلوگیری نمود. بسیاری از افراد مبتلا به RRMS برای دههها زندگی فعال و پرباری دارند.
نتیجه گیری
RRMS شکل کلاسیک و شایع ام اس است که با دورههای متناوب فعالیت بیماری (عود) و آرامش (فروکش) شناخته میشود. اگرچه این بیماری مادامالعمر است، اما درمانهای مدرن توانستهاند کنترل بهتری بر آن داشته باشند. کلید موفقیت در مدیریت RRMS، تشخیص زودهنگام، شروع درمان موثر و پایبندی به آن، و اتخاذ یک سبک زندگی سالم است.
تذکر مهم:
این اطلاعات صرفاً آموزشی است و هرگونه تصمیمگیری درباره درمان و مدیریت بیماری باید تحت نظارت مستقیم پزشک متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) انجام شود.
لینک عضویت در کانال واتسآپ
کلینیک مغز و اعصاب دکتر سعید شاه بیگی
